(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.184. अध्यायः 184
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
वर्षाशरद्वर्णनम् ॥ 1 ॥ युधिष्ठिरादिभिर्द्वैतवनात्पुनः काम्यकवनप्रवेशः ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशम्पायन उवाच। 3-184-0x(2363)(23003)
निदाघान्तकरः कालः सर्वभूतसुखावहः।
तत्रैव वसतां तेषां प्रावृट् समभिपद्यत ॥ 3-184-1(23004)
छादयन्तो महाघोषाः स्वं दिशश्च बलाहकाः।
प्रववर्षुर्दिवारात्रमसिताः सततं तदा ॥ 3-184-2(23005)
तपात्ययनिकेताश्च शतशोऽथ सहस्रशः।
अपेतार्कप्रभाजालाः सविद्युन्मण्डप्रभाः ॥ 3-184-3(23006)
विरूढशष्पा धरणी मत्तदंशसरीसृपा।
बभूव पयसा सिक्ता शान्तधूमरजोगणा ॥ 3-184-4(23007)
न स्म प्रज्ञायते किंचिदम्भसा समवस्तृते।
समं वा विषमं वाऽपि नद्यो वा स्तावराणि वा ॥ 3-184-5(23008)
क्षुब्धतोया महावेगाः श्वसमाना इवाशुगाः।
सिन्धवः शोभयांचक्रुः काननानि तपात्यये ॥ 3-184-6(23009)
नदतां काननान्तेषु श्रूयन्ते विविधाः स्वनाः।
वृष्टिभिस्ताड्यमानानां वराहमृगपक्षिणाम् ॥ 3-184-7(23010)
स्तोककाः शिखिनश्चैव पुंस्कोकिलगणैः सह।
मत्ताः परिपतन्ति स्म दर्दुरश्चैव दर्पिताः ॥ 3-184-8(23011)
तदा बहुविधाकारा प्रावृण्मेघानुनादिता।
अभ्यतीता शिवा तेषां चरतां मरुधन्वसु ॥ 3-184-9(23012)
क्रौञ्चहंससमाकीर्णा शरत्प्रमुदीताऽभवत्।
रूढकक्षवनप्रस्था प्रसन्नजलनिम्नगा ॥ 3-184-10(23013)
विमलाकाशनक्षत्रा शरत्तेषां शिवाऽभषत्।
मृगद्विजसमाकीर्णा पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ 3-184-11(23014)
दृश्यन्ते शान्तरजसः क्षपाजलदशीतलाः।
ग्रहनक्षत्रसङ्घैश्च सोमेन च विराजिताः ॥ 3-184-12(23015)
कुमुदैः पुण्डरीकैश्च शीतवारिधराः शिवाः।
नदीः पुष्करिणीश्चैव ददृशुः समलंकृताः ॥ 3-184-13(23016)
ते वै मुमुदिरे वीराः प्रसन्नसलिलां शिवाम्।
पश्यन्तो दृढधन्वानः परिपूर्णां सरस्वतीम् ॥ 3-184-15(23017)
तेषां पुण्यतमा रात्रिः पर्वसन्धौ स्म शारदी।
तत्रैव वसतामासीत्कार्तिकी जनमेजय ॥ 3-184-16(23018)
पुण्यकृद्भिर्महासत्वैस्तापसैः सह पाण्डवाः।
तत्सर्वं भरतश्रेष्ठ समूहुर्योगमुत्तमम् ॥ 3-184-17(23019)
तमिस्राभ्युदये तस्मिन्धौम्येन सह पाण्डवाः।
सूतैः पौरोगवैः साकं काम्यकं प्रययुर्वनम् ॥ 3-184-18(23020)

इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि मार्कण्डेयसमास्यापर्वणि चतुरशीत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ 184 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-184-2 असिताः कृष्णवर्णाः ॥ 3-184-3 तपात्यये वर्षासु निकेता इव मण्डपीभूता इत्यर्थः ॥ 3-184-5 समवस्तृते आच्छादिते। स्थावराणि भूतलादीनि ॥ 3-184-6 आशुगाः तीव्रवेगाः। सिंधवः नद्यः ॥ 3-184-8 स्तोककाश्चाकाः। दुर्दराः मण्डूकाः ॥ 3-184-9 मरुधन्वसु गिरेः शुष्कस्थानेषु ॥ 3-184-10 रूढकक्षाणि बहुतृणानि वनानि प्रस्थशब्देदितानि सानूनि च यस्यां सा तथा ॥ 3-184-16 कार्तिकी कृत्तिकायुक्ता पौर्णमासी ॥ 3-184-17 योगं युज्यते रथादाविति व्युत्पत्त्या वाहनादिक समूहुः आरोपितभारं कृतवन्तः ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.